Podróż wewnętrzna

Pielgrzymka to nie tylko podróż do jakiegoś miejsca, lecz również podróż w głąb samego siebie, do tajników własnego sumienia, do zakamarków własnego życia. Jest to więc próba lepszego poznania i zrozumienia siebie.

Wywiad z księdzem Waldemarem Chrostowskim, kierownikiem Katedry Egzegezy Starego Testamentu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Jakie są źródła pielgrzymowania?

Pielgrzymki są charakterystyczne dla każdej religii i w ogóle dla religijności człowieka. W odległej starożytności istniały różne sanktuaria pogańskie, zarówno w Mezopotamii, jak i w innych rejonach Bliskiego Wschodu oraz w Egipcie, Grecji czy Anatolii. Jedną z cech religijności była ruchliwość, przemieszczanie się, w którym znalazła wyraz natura i ukierunkowanie ludzkiego życia. Przecież życie ze swej natury jest skierowane ku przyszłości. Jej najważniejszym momentem jest śmierć, czyli przejście do Boga. Ten sam wymiar rozpoznajemy w religii biblijnego Izraela, a następnie w chrześcijaństwie. W biblijnym Izraelu głównym sanktuarium pielgrzymkowym była Jerozolima i świątynia jerozolimska. Pielgrzymki wyznaczały rytm ówczesnego życia religijnego, były wręcz jego osią. Każde z najważniejszych świąt żydowskich obchodzonych do dzisiaj, czyli Święto Paschy, Święto Tygodni i Święto Namiotów, jest traktowane jako święto pielgrzymkowe – po hebrajsku szalosz regalim, czyli trzy razy na nogach, do Jerozolimy i do świątyni.
Pielgrzymkowy wymiar religijności dobrze widać również w życiu Maryi, Jezusa i apostołów, którzy praktykowali obyczaje swojego narodu. Kościół apostolski także przykładał dużą wagę zarówno do modlitwy w świątyni, jak też do miejsc związanych z życiem, a zwłaszcza męką, śmiercią i zmartwychwstaniem Jezusa. Zostały one uczczone i upamiętnione, a następnie, kiedy sytuacja polityczna poprawiła się na początku IV wieku, za rządów Konstantyna Wielkiego, w najważniejszych miejscach wybudowano sanktuaria. Najstarsze istnieją do dzisiaj, inne zastąpiono kolejnymi w ciągu wieków.
Potem wyłaniały się następne miejsca pielgrzymkowe. Obok Ziemi Świętej pojawiły się miejsca związane z obecnością apostołów – niektórzy dotarli aż do Indii, Mezopotamii, Abchazji, Grecji, Rzymu, Hiszpanii. Kościół i wydarzenia, które się w nim dokonywały, przesądzały, że wraz z rozprzestrzenianiem się chrześcijaństwa w Europie i innych częściach świata, miejsc pielgrzymkowych nadal przybywało, pojawiały się na przykład miejsca związane z życiem świętych.

Czym pielgrzymka różni się od innych podróży?

Pielgrzymka to nie tylko podróż do jakiegoś miejsca, lecz również podróż w głąb samego siebie, do tajników własnego sumienia, do zakamarków własnego życia. Jest to więc próba lepszego poznania i zrozumienia siebie. Udajemy się do świętych miejsc, aby doświadczyć Boga, ale nie jest to doświadczenie na zasadzie ciekawości, lecz bardziej na zasadzie spotkania z Nim, co często zakłada skruchę i potrzebę pojednania z Bogiem, czyli zmianę życia i przemyślenia go.
Turysta chce zobaczyć nowe miejsca, i oczywiście to go ubogaca. Pielgrzym chce także zobaczyć siebie w prawdzie. Dzięki pielgrzymce wraca do domu odmieniony, inny.

Czy warto brać przykład z Jana Pawła II i pielgrzymować?

Tak! Aby zrozumieć naturę i ukierunkowanie naszego życia, aby wyrwać się z duchowej stagnacji, jaka grozi przebywającym w jednym miejscu, aby dokonać fizycznego i duchowego wysiłku w stronę Boga. (…)

Wydaje się jednak, że część ludzi wyruszających na pielgrzymkę traktuje ją jak wyjazd turystyczny...
Nie jest ważne, z jakimi intencjami, pobudkami ludzie wyruszają na pielgrzymkę. Ważne jest to, co w człowieku dzieje się tam, na miejscu. Wielu uczestników pielgrzymek nie rozumie na początku, czym jest pielgrzymka, lub nawet się jej obawia, ale jadą bądź namówieni przez kogoś, bądź czasami dlatego, żeby się upewnić, że to nie ma sensu. Pielgrzymka wtedy spełnia swój cel, kiedy wyprowadza ich z błędu, gdy jej uczestnicy wyjeżdżają jako turyści, a wracają jako pielgrzymi. Jeśli chodzi o program turystyczny podczas pielgrzymki, to jako ludzie zawsze łączymy pierwiastki duchowe i religijne z obyczajowością, pięknem danej ziemi, pięknem jej zabytków, z tym, co udało się osiągnąć w sztuce czy architekturze. Mając na względzie koszty pielgrzymowania i fakt, że ludzie nieraz bardzo oszczędzają, aby móc wyjechać, trzeba uczynić wszystko, żeby do elementów religijnych dołączyć elementy kulturowe. Należy pamiętać, że Kościół przez dwa tysiące lat swojego istnienia zawsze promował kulturę.
 
Rozmawiali:
ks. Andrzej Jans MIC i Grażyna Michalak

ks. prof. dr hab. Waldemar Chrostowski – profesor zwyczajny Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (kierownik Katedry Egzegezy Starego Testamentu i Zakładu Dialogu Katolicko-Judaistycznego) oraz Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu (kierownik Katedry Biblistyki), konsultor Rady Episkopatu Polski ds. Dialogu Religijnego, przewodniczący Stowarzyszenia Biblistów Polskich, członek Komitetu Nauk Teologicznych Polskiej Akademii Nauk.

Pielgrzymka to nie tylko odwiedzenie miejsc, które zostały ogłoszone jako święte lub są znane jako święte. Cała ziemia jest święta. Można pielgrzymować wszędzie tam, gdzie człowiek chce spotkać Boga, i nie musi to być jakieś znane miejsce. Można pielgrzymować i rozpoznawać Boga w naturze, ale także w kaplicy, kościele, w spotkaniu z innym człowiekiem, które też nabiera charakteru pielgrzymkowego. Zatem przeżywanie pielgrzymki może być niesłychanie głębokie nawet wtedy, kiedy nie stać nas albo nie możemy udać się do wielkiego sanktuarium.

Sanktuarium to miejsce święte, gdzie dokonało się coś ważnego dla naszej wiary, związanego albo z dziejami biblijnymi, albo z historią Kościoła, gdzie znajduje się świątynia bądź kaplica. Miejsca święte są również tam, gdzie nie ma sanktuarium. Miejscem świętym może być na przykład rzeka, jak w Filippi w Grecji, gdzie podróżuje się w nawiązaniu do chrztu Lidii i gdzie się wspomina to, co się tam wydarzyło. Miejscem świętym mogą być góry, na przykład pasmo Karmelu w Ziemi Świętej. A zatem miejsce święte jest czymś odmiennym niż sanktuarium.

Wybierasz się do Ziemi Świętej? Sprawdź co warto wiedzieć:

Ubiór:

Transport: 

System płatności: 

Woda pitna:

OSTRZEŻENIE:

  Bezpieczeństwo:

Okres szabasu:

Okres ramadanu:
 

Czas:


Elektryczność:


Fotografowanie:

Telefon:


Paszport:

Gdzie szukać pomocy w razie problemów:


Telefony alarmowe: policja - 100, pogotowie ratunkowe - 101 lub 911, straż pożarna 102.